Greenroofs.gr Πράσινες στέγες

Α. ΓΑΛΔΑΔΑΣ, Το ΒΗΜΑ, 15/07/2007 , Σελ.: H06
Κωδικός άρθρου: B15112H061
ID: 287962

Από την Αρχαιότητα οι Ελληνες βιώνουν μια ανταγωνιστική σχέση με τα δάση τους... Ηρθε όμως η στιγμή τού «ως εδώ και μη παρέκει»! Μετά την καταστρεπτική πυρκαϊά της Πάρνηθας, οι κάτοικοι του Λεκανοπεδίου και η πολιτική ηγεσία που τους διοικεί πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους

Αν βάλουμε πολλά μικρά γεγονότα από την εποχή της απελευθέρωσης από τους Τούρκους μέχρι σήμερα θα καταλάβουμε ότι αυτό που συνέβη στην Πάρνηθα ήταν ένας προαναγγελθείς θάνατος. Γι' αυτό και όσοι γνωρίζουν, μιλούν και λένε ότι υπάρχει και Ανάσταση, αρκεί να διαθέτουμε την αρετή και την υπομονή ενός πραγματικά πιστού.

Μια πονεμένη ιστορία

Τελειώνοντας το χτίσιμο του σπιτιού τους ένας πατέρας με τους γιους του διαπιστώνει ότι το βουνό μπροστά τούς έκλεινε τη θέα. Βλέποντας την απογοήτευση των παιδιών λέει ο πατέρας: μην απελπίζεστε, μόνο πάρτε τις αξίνες στα χέρια σας. Θα αρχίσουμε να σκάβουμε το βουνό και είναι σίγουρο ότι αυτό κάποτε θα φύγει από τη μέση. Γιατί το βουνό δεν μεγαλώνει άλλο και όσο εμείς θα το σκάβουμε αυτό θα μικραίνει.

Πρόκειται για μια παλιά κινεζική ιστορία γραμμένη για άλλο σκοπό βέβαια αλλά μέσα σε λίγες λέξεις μπορεί να συνοψίσει και τη σχέση των κατοίκων του Λεκανοπεδίου με τα βουνά γύρω τους. Μόλις απελευθερωθήκαμε από τους Τούρκους, βαλθήκαμε να τα καταστρέψουμε ως να επρόκειτο να ξεπηδήσει στη θέση τους καινούργια θέα. Δεν συμφιλιωθήκαμε με την ύπαρξη του Υμηττού, της Πεντέλης, του Αιγάλεω και του δίδυμου αδελφού του που ονομάζεται Ποικίλον Ορος. Οπως είπε στο «Βήμα» ο καθηγητής του Πολυτεχνείου κ. Κίμων Χατζημπίρος: «Η Αθήνα, όπως περιβάλλεται από βουνά αλλά προς τα νότια υπάρχει το άνοιγμα στην πλευρά της θάλασσας, έχει πρόβλημα. Ο ψυχρός αέρας από τον Σαρωνικό εισέρχεται στο Λεκανοπέδιο και παραμένοντας σε χαμηλά επίπεδα δημιουργεί θερμοκρασιακές αναστροφές, με αποτέλεσμα την επιδείνωση του νέφους. Στην περίπτωση αυτή τα γύρω βουνά όντας τελείως αποψιλωμένα, τα περισσότερα, είναι κάτι σαν κατάρα για τους κατοίκους όσο διαρκεί το καλοκαίρι ενώ αντίθετα θα ήταν ευλογία αν τα βουνά διέθεταν βλάστηση. Το κακό θα μετριαζόταν αν είχαμε διατηρήσει τα πολυάριθμα ρέματα που υπήρχαν στο παρελθόν γιατί αυτά λειτουργούν πάντα σαν αγωγοί εξαερισμού που φέρνουν τον ευπρόσδεκτα δροσερό αέρα του βουνού στην πυρωμένη πόλη. Από χάρτες του 19ου αιώνα διαπιστώνουμε ότι στην Αττική υπήρχαν εκατοντάδες ρέματα» και σήμερα, συμπληρώνουμε εμείς, έχουμε βαλθεί να τα σκεπάσουμε όλα με αποκορύφωμα την εγκληματική για το αττικό κλίμα επικάλυψη του Κηφισού.

Νύμφες σε ρόλο... δασοφύλακα!

«Επίσης» αναφέρει ο κ. Χατζημπίρος «υπάρχει μια ολέθρια σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους και στο βουνό. Οταν καταστρέφεται το δάσος, το βουνό ενεργεί αρνητικά στη ζωή τους και όταν οι κάτοικοι δεν φέρονται σωστά, η πόλη ενεργεί αρνητικά επάνω στο βουνό. Και εδώ προστίθενται και οι πυρκαϊές όπου από αρχαιοτάτων χρόνων είχαμε το κάψιμο των δέντρων για τη δημιουργία βοσκοτόπων». Γι' αυτό ίσως και να είχε επινοηθεί κατά την αρχαιότητα η ιστορία περί ιερών αλσυλλίων αφιερωμένων στους θεούς. Στα ιερά άλση απαγορευόταν να κοπούν κλαδιά, να συλλεχθούν ακόμη και τα πεσμένα φύλλα και φυσικά δεν τολμούσε να κόψει κάποιος ούτε ένα δέντρο. Οι Νύμφες εθεωρείτο ότι ήταν απόγονοι του Δία ή έπεσαν από τον ουρανό αλλά κατοικούσαν στα δάση μέσα στα δέντρα. Οταν κοβόταν ένα δέντρο, ακουγόταν ο θρήνος τους. Ενας από τους πρώτους καταπατητές ήταν ο θεσσαλός ηγεμόνας Ερυσίχθων και τιμωρήθηκε από τη Δήμητρα να τρώει συνεχώς διότι τόλμησε να κόψει τα δέντρα του ιερού άλσους της για να κάνει αίθουσα συμποσίων.

Περιαστικό δάσος ή περιδασικό άστυ;

Μέσα στη σημερινή γενική απελπισία κάποιοι αρχίζουν να βάζουν το μυαλό τους να δουλεύει. Βγαίνουν στη επιφάνεια λύσεις που δεν ακόμη δεν έχουν δει το φως τη δημοσιότητας. Οπως αυτή όπου προτείνεται αντί να έχουμε γύρω μας το δάσος και συνεχώς να επεκτείνουμε την πόλη εις βάρος του, να ορίζεται και να απαλλοτριώνεται ένας μεγάλος χώρος που θα γίνεται δάσος και η πόλη να το αγκαλιάζει και να το προστατεύει. Από το περιαστικό δάσος, δηλαδή, αφού δεν είμαστε ικανοί να συμβιώσουμε μαζί του, να περάσουμε στο περιδασικό άστυ. Κάτι που υπάρχει ήδη σε άλλα μέρη του κόσμου όπως στο Οσλο, όπου η νορβηγική πρωτεύουσα εκτείνεται γύρω από έναν πυκνά δασωμένο λόφο, δύο φορές πιο ψηλό από τον Λυκαβηττό.

Πάρνηθα: Υπάρχει ελπίς

Μιλώντας με τον δασολόγο και σύμβουλο περιβάλλοντος κ. Ηλία Αποστολίδη, μένουμε με την εντύπωση ότι δεν είναι όλα χαμένα. Γιατί από την αρχή τονίζει ότι «υπάρχει αρκετά προχωρημένη τεχνολογία ώστε η Αθήνα να μπορεί να ξαναπρασινίσει». Και εξηγεί, χρησιμοποιώντας έναν όρο γνωστό σε εμάς πιο πολύ από την Ιατρική, ότι «αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι αποκατάσταση. Και αποκατάσταση σημαίνει να δημιουργώ συνθήκες για βλάστηση». Πώς τις δημιουργώ αυτές τις συνθήκες; «Στην περίπτωση της Πάρνηθας πρέπει να συγκρατηθεί το χώμα. Ανάλογα και με την κλίση του εδάφους μπαίνουν τα λεγόμενα κορμοδέματα όπως έγινε και στην Πεντέλη, όπου κορμοί στερεώνονται με πασσάλους σε οριζόντια θέση και ο χώρος που δημιουργείται λόγω της κλίσης του εδάφους γεμίζει με χώμα. Αυτό μόνο, και μετά περιμένουμε να δούμε τι θα φυτρώσει. Οπου υπάρχει χώμα επιφανειακό και συγκρατείται, συνήθως κάτι αρχίζει να φυτρώνει. Πολύ πιο δύσκολο είναι να προκύψει βλάστηση, αν το χώμα προέρχεται από βαθιές εξορύξεις όπως είναι για παράδειγμα οι σήραγγες του μετρό».

Οι δασολόγοι έχουν συνηθίσει να σκέπτονται και να μιλούν για το δάσος με το μυαλό τους σε μεγάλους χρόνους, να έχουν απίθανη υπομονή και εμπιστοσύνη στην αυθόρμητα συνδυασμένη δράση πολλών παραγόντων, τους οποίους όλους αυτούς μας αρέσει να τους ονομάζουμε (Μητέρα) Φύση. Ας μην ξεχνούμε ότι το δάσος είναι ο μεγαλύτερος προστάτης του εδάφους. Βρίσκεται σαν ένα μεγάλο σφουγγάρι απλωμένο επάνω στο έδαφος. Οταν αρχίσει να βρέχει, το σφουγγάρι αυτό σιγά σιγά απορροφά νερό. Και όταν γεμίσει πλήρως, στέλνει περίπου το 20% βαθιά στα κοιλώματα της γης για τις υπόγειες δεξαμενές. Και αν υπάρχει κι άλλο, τότε καθαρό, αλλά με ήρεμη ροή, θα κυλήσει στη ρεματιά.

Τη διάβρωση του εδάφους γύρω από την πόλη φοβάται πολύ και ο κ. Χατζημπίρος και γι' αυτό υπογραμμίζει ότι πρέπει να γίνουν τα αναχώματα. Μόνο που θα πρέπει να προσεχθεί η κατασκευή τους και να μην προκριθεί η εύκολη λύση ενός πολιτικού μηχανικού που θα τα κατασκεύαζε για να τελειώνει γρήγορα από τσιμέντο (όπως έχει συμβεί σε κάποια ρέματα της Πεντέλης). Ούτε μια σταγόνα τσιμέντου δεν πρέπει να πέσει στο δάσος. Και μετά η αναδάσωση να γίνει με υπομονή. Το έλατο δεν φυτεύεται έτσι κατευθείαν. Πρέπει πρώτα να φυτευτούν τα λεγόμενα «πρόδρομα είδη» όπως είναι ο (σκληρός) κέδρος που όσο και αν ακούγεται περίεργο αυτό ενεργεί προστατευτικά για το έλατο. Χαρίζοντάς του στην αρχή την τόσο αναγκαία για αυτό σκιά ενώ όντας αρκετά αγκαθωτός δεν αφήνει να πλησιάσουν τα διάφορα ζώα που θα είχαν τη διάθεση να καταβροχθίσουν το τρυφερό, όταν είναι ακόμη μικρό, έλατο!

«Πάντως» υπογραμμίζει ο κ. Αποστολίδης «θα βοηθούσε στην αποκατάσταση της βλάστησης των βουνών αν δημιουργούσαμε και μια με γνώση συγκροτημένη Τράπεζα Εδαφικού Υλικού για να μοιράζουμε σωστά το χώμα στα βουνά ενώ ταυτόχρονα διαχειριζόμαστε σωστά και το νερό. Γιατί δεν ωφελεί να φέρνουμε συνεχώς όσο νερό θέλουμε απ' έξω από τον νομό και να το σπαταλάμε. Πρέπει την Αττική να την αντιμετωπίσουμε σαν να είναι νησί και να προσπαθήσουμε να συγκρατήσουμε όσο περισσότερο νερό μπορούμε από αυτό που πέφτει εδώ μέσα». (Περισσότερες πληροφορίες για αυτά τα θέματα υπάρχουν στη διεύθυνση: www.forest.gr)

Σμαραγδένια πολιτεία

Αν όμως όλα αυτά είναι θέματα που θα τακτοποιηθούν κάποια στιγμή μεταξύ τεχνοκρατών και πολιτικών, υπάρχει και κάτι που ο καθένας μας μπορεί να κάνει για την Αθήνα όλων. Γιατί γίνεται:

* Να σταματήσουμε ή τουλάχιστον να επιβραδύνουμε την κάθοδο των όγκων νερού που ορμούν από τα βόρεια προς τα νότια τμήματα της πόλης.

* Να μειώσουμε τη θερμοκρασία των κτιρίων όπου εργαζόμαστε ή κατοικούμε, λιγοστεύοντας έτσι και τις δαπάνες σε ηλεκτρικό και τη ζήτηση τις κρίσιμες ημέρες που απειλούν να γονατίσουν το Δίκτυο.

* Να έχουμε περισσότερο οξυγόνο πολύ πιο κοντά στα παράθυρά μας.

* Να βρισκόμαστε μέσα σε λίγο πράσινο, παίρνοντας μόνο το... ασανσέρ.

Η ιδέα έχει ηλικία αρκετών αιώνων. Είναι από αυτές που διαθέτουν τρομερή απλότητα αλλά απορείς πώς και δεν έχει από τότε διαδοθεί πιο πολύ. Μπορεί ακόμη και οι κρεμαστοί κήποι της Βαβυλώνας να άνθιζαν επάνω στις στέγες κτιρίων, όχι όμως γιατί δεν υπήρχε έδαφος για φύτεμα αλλά επειδή κάποιοι λαοί από τότε προσπαθούσαν να λύσουν το πρόβλημα του καλού αέρα και της δροσιάς στα κτίριά τους, με ήπιους τρόπους. Φυτεύοντας στις στέγες τους τα κατάλληλα φυτά. Στη σκανδιναβική ύπαιθρο αυτό γινόταν εδώ και αρκετούς αιώνες στις στέγες των αγροτικών σπιτιών. Αρχίζοντας από τον ευρωπαϊκό Βορρά, προτού περάσει - μόλις την προηγούμενη δεκαετία - και στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, όπου έχει πάρει πλέον τη μορφή νέας τρέλας, η ιδέα διαδόθηκε πρώτα και «έπιασε» κυριολεκτικά ρίζες σε Γερμανία, Αυστρία και Ελβετία. Σήμερα στις τρεις αυτές κεντροευρωπαϊκές χώρες το 15% των κτιρίων διαθέτει πράσινες στέγες. Το κατόρθωσαν σε κάποια μέρη με νόμους, σε άλλα όπως στη Βεστφαλία με επιδοτήσεις που ανέρχονται σε 15 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, και σε ορισμένα με ειδικά προγράμματα όπου δίδονται λεπτομερείς οδηγίες. Στην Ελλάδα και κυρίως στο λεκανοπέδιο της Αττικής έχουμε μεγάλη ανάγκη για κάτι τέτοιο, αλλά αντιστρόφως ανάλογη θέληση, από κράτος και ιδιώτες.

Πώς φυτεύονται οι ταράτσες

«Πράσινες ταράτσες» δεν σημαίνει ζαρντινιέρες και γλάστρες μαζί με κάποια καθίσματα, ούτε να ανεβάσουμε το γρασίδι στα ψηλά. Πρόκειται για κίνηση οικολογικά συνειδητοποιημένων ανθρώπων που προϋποθέτει ειδικές κατασκευές, με κάποια δαπάνη είναι η αλήθεια, αλλά προσφέρει όμως πολλά στο άτομο και στην κοινωνία. Διότι οι πράσινες στέγες μειώνουν ως και 3,5 βαθμούς Κελσίου τη θερμοκρασία στον τελευταίο όροφο και, αν έχουν πάχος γύρω στα 10 εκατοστά, συγκρατούν περίπου το 60% του νερού της βροχής κατά τους χειμερινούς μήνες. Κάτι που χρειάζεται επειγόντως η Αττική επειδή απέκτησε πολύ τσιμέντο, άρα το έδαφος δεν απορροφά πολύ νερό με τις βροχές και πλημμυρίζει ευκολότατα ο τόπος.

Πολλές πράσινες ταράτσες στους Θρακομακεδόνες, στις Αχαρνές, στην Κηφισιά, στην Πεντέλη και στους πρόποδες του Υμηττού θα βοηθούσαν σε μια πιο αργή, μικρότερη ποσοτικά, ροή και ηπιότερη διευθέτηση του νερού. Επίσης ανακόπτουν αρκετά τον θόρυβο, κοντά στα 3Db. Παράλληλα, το άζωτο που αιωρείται υπό μορφήν νιτρικών αλάτων στον αέρα με τη βοήθεια της βροχής καταλήγει στην ταράτσα και αξιοποιείται από τα φυτά σαν λίπασμα, οπότε δεν φθάνει στο έδαφος για να καταλήξει στο δίκτυο του νερού ενώ, ταυτόχρονα, μειώνεται και το φαινόμενο της θερμικής νησίδας. Γιατί η συχνά αφόρητη αύξηση της θερμοκρασίας που παρατηρείται στην πόλη σε σχέση με τις παρυφές οφείλεται στην έλλειψη πρασίνου και υγρασίας αλλά και στην απορρόφηση θερμότητας από το γκρίζο υλικό των ταρατσών και το μαύρο της ασφάλτου.

Για μια πράσινη ταράτσα χρειάζεται ειδική κατασκευή η οποία εφάπτεται συνήθως της θερμομόνωσης και αποτελείται από ειδικές υδατοστεγείς μεμβράνες, υποστρώματα για τη συγκράτηση του νερού και την ανάπτυξη της βλάστησης, ενώ επιλέγονται συνήθως φυτά με επιφανειακές ρίζες και χυμώδη φύλλα που αποθηκεύουν και αυτά νερό. Στα επόμενα χρόνια από είδος πολυτελείας οι πράσινες ταράτσες θα γίνουν εκ των ων ουκ άνευ, λόγω και των τελευταίων οικολογικών καταστροφών.

Και για να ξαναγυρίσουμε στην αρχή μπορούμε να πούμε ότι αντί ο πατέρας, οι γιοι του και εμείς μαζί οι κάτοικοι του Λεκανοπεδίου να σκεπτόμαστε πώς θα κατεδαφίσουμε κάθε βουνό, να βοηθούσαμε να φτιαχτεί στην πλαγιά του όποιου βουνού, εκεί απέναντι, ένα τοπίο που να αξίζει να ζεις μαζί του και να το απολαμβάνεις κιόλας. Αλλιώς θα πρέπει όποιοι μας κυβερνούν να εφαρμόσουν τη συμβουλή που από το 1895 είχε δώσει ένας γερμανός δασολόγος, ο πρώτος διευθυντής της πρώτης δασολογικής σχολής στη Βυτίνα, επιμένοντας ότι θα πρέπει να κρεμάσουν σε κάθε δέντρο μια μικρή εικόνα της Παναγίας γιατί είχε προσέξει ότι στα μόνα δέντρα που δεν άπλωναν χέρι οι τότε Ελληνες ήταν αυτά στον αυλόγυρο της εκκλησίας...

Πρόγραμμα δράσης για τα βουνά της Αττικής

Ολα μαζί τα περιαστικά βουνά της Αττικής καταλαμβάνουν 436.500 στρέμματα.

Ο Υμηττός στις ομορφιές του, όπως θα έπρεπε να είναι στο σύνολό του

Ο Υμηττός έχει έκταση 81.230 στρέμματα, εκτείνεται σε μήκος 22-24 χιλιομέτρων και η υψηλότερη κορυφή του φθάνει τα 1.026 μέτρα. Αντιμετωπίζεται μάλλον ως φυσικό εμπόδιο για την επέκταση της Αθήνας προς τα ανατολικά και την ουσιαστική συνένωσή της με το αεροδρόμιο. Η περιφερειακή λεωφόρος μάς φαίνεται τόσο φυσικό ότι θα επεκταθεί νοτιότερα, αφού τελικά όλα πηγαίνουμε να τα ρίξουμε στον Υμηττό. Χωρίς να σκεπτόμαστε ότι σε αυτό το βουνό παρ' όλες τις αντίξοες συνθήκες υπάρχουν ακόμη 601 είδη φυτών, 30 από αυτά ενδημικά, δηλαδή φυτρώνουν μόνο εδώ, και ορχιδέες από 40 διαφορετικά είδη, δημιουργώντας μοναδική κορυφαία επίδοση, αφού στην έκτασή του έχει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση ποικιλιών ορχιδέας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αυτά όλα θα καταστραφούν αν διανοιγούν και άλλοι δρόμοι ώστε τελικά να έχουμε μόνο τη μεγαλύτερη συγκέντρωση... ποικιλιών κεραίας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Τι να κάνουμε;

Λαμπρό παράδειγμα για το τι μπορεί να γίνει στον Υμηττό αποτελεί το αισθητικό δάσος Καισαριανής που βρίσκεται στη δυτική πλευρά του όρους Υμηττού, στην Αττική, και συνορεύει προς βορράν, ανατολικά και νότια με τις βραχώδεις πλαγιές του Υμηττού και στα δυτικά με την Πανεπιστημιούπολη Αθηνών και τους δήμους Καισαριανής και Βύρωνα. Δημιουργήθηκε από τη Φιλοδασική Ενωση και η συνολική έκτασή του είναι 4.460 στρέμματα. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας το δάσος δέχτηκε ένα ακόμη πλήγμα. Η τότε Αρχή απαλλοτρίωσε μεγάλο τμήμα του δάσους για να κτισθεί η Πανεπιστημιούπολη, σύμφωνα με σχέδιο που ήδη είχε εκπονηθεί το 1964. Πρέπει να σταματήσει πλέον κάθε προσπάθεια για άλλη χρήση γης στον Υμηττό και να επεκταθεί το μοντέλο του αισθητικού δάσους σε όλες τις περιοχές του βουνού όπου η κλίση της πλαγιάς το επιτρέπει.

Πεντέλη: μέγιστο ύψος 1.109 μέτρα, έκταση 180.000 στρέμματα. Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα βουνά του Λεκανοπεδίου η Πεντέλη δεν έχει ασβεστολιθικά αλλά σχιστολιθικά πετρώματα. Ετσι, τα όμβρια μένουν στην επιφάνεια σχηματίζοντας ρέματα. Το ρέμα του Χαλανδρίου, της Ραφήνας και άλλα που σχηματίζονταν από παραποτάμους του Κηφισού υπάρχουν μέχρι σήμερα ως οάσεις πρασίνου στον πολεοδομικό ιστό.

Η χλωρίδα της Πεντέλης είναι αξιόλογη. Εδώ έχουν καταγραφεί πάνω από 700 είδη φυτών. Πραγματικό στολίδι ανάμεσά τους είναι η πεντελική σιληνή. Τοπικό ενδημικό της Αττικής η σιληνή είναι ένα μικρό αλλά υπέροχο ροζ λουλούδι που στολίζει τις πεντελικές πλαγιές με την ταπεινή ομορφιά του.

Τι να κάνουμε;

Η αναδάσωση της Πεντέλης άρχισε σωστά με τα κορμοδέματα για τη συγκράτηση του χώματος. Μόλις όμως άρχισε πάλι το βουνό να πρασινίζει, όπως έγινε γνωστό, διάφοροι έφερναν κοπάδια και βοσκούσαν τη νύχτα(!!!). Πρέπει να πάψει κάθε είδους βόσκηση στην Πεντέλη. Δυστυχώς το βουνό επλήγη και από άλλη επίθεση από το... γραφείο. Οταν οι ίδιες οι υπηρεσίες εξαιρούν από μόνες τους εκτάσεις από τις αναδασωτέες, με πρόσχημα κάποιες δήθεν ιδιοκτησιακές ασάφειες. Ετσι εξαιρέθηκε από την αναδάσωση μεγάλο μέρος καμένης έκτασης της Πεντέλης μετά τη φωτιά του 1998. Πρέπει λοιπόν να επιταθεί η προσπάθεια αναδάσωσης και να αναθεωρηθούν οι εξαιρέσεις.

Πάρνηθα: Εχει έκταση 250.000 στρεμμάτων ενώ υπήρχε πυρήνας που κατελάμβανε επιπλέον 38.000 στρέμματα. Η ψηλότερη κορυφή της είναι η Καραβόλα, 1.413 μέτρα. Στο βουνό αυτό φύτρωναν περίπου 800 διαφορετικά είδη βοτάνων και φυτών, εκ των οποίων 96 ενδημικά και 30 απειλούμενα με εξαφάνιση.

Τι να κάνουμε;

Τα πρώτα δύο χρόνια εκτός από τη δημιουργία αναχωμάτων δεν πρέπει να γίνει κάτι άλλο για τις καμένες εκτάσεις. Μπορεί ό,τι απέμεινε από το φυτικό υλικό να επιδράσει στην επούλωση των πληγών του βουνού. Αρκεί να γίνει σωστή διαχείριση των υδατικών πόρων και να αποφευχθούν έξωθεν επεμβάσεις. Εναλλακτική προσέγγιση, με στόχο την επίσπευση αναβίωσης της ελάτης, θα ήταν η φύτευση πρόδρομων ειδών (πχ κέδρου).

Ποικίλον Ορος (υψηλότερη κορυφή, Ζαχαρίτσα 453 μέτρα). Η έκτασή του είναι 28.000 στρέμματα. Παλαιότερα στους πρόποδές του υπήρχαν άφθονα δένδρα, κυρίως συκιές και ελιές, καθώς και αμπέλια. Εκεί ο Περικλής και ο Κίμων είχαν τα κτήματά τους. Κάηκε το 1920 και τα δέντρα υπέφεραν στη διάρκεια της Κατοχής αφού οι κάτοικοι των γύρω περιοχών τα έκοβαν για να ζεσταθούν. Από το 1936 που κρίθηκε αναδασωτέο η αναδάσωση άρχισε πολύ γρήγορα, το... 1977. Σήμερα 5.000 στρέμματα πρασίνου αποτελούν παρηγοριά για τους γύρω δήμους και έχουν καταγραφεί 200 είδη φυτών, 60 είδη εντόμων και περνούν 80 είδη πουλιών.

Τι να κάνουμε;

Στους πρόποδές του έχει αρχίσει μια προσπάθεια να ξαναπρασινίσει. Για να συνεχιστεί όμως η προσπάθεια αναβλάστησης πρέπει να δημιουργηθούν και άλλα αναχώματα αλλά και χώροι αποθήκευσης νερού. Εκτός από τη βόσκηση ένας άλλος κίνδυνος προέρχεται από το τέχνασμα της διάνοιξης δήθεν δασικών δρόμων οι οποίοι μετά ασφαλτοστρώνονται, αποκτούν ονόματα και γύρω από αυτούς αρχίζει το... χτίσιμο. Αυτό πρέπει να σταματήσει!

Αιγάλεω: Δυστυχώς η έκπλυση των εδαφών του έχει οδηγήσει σε κατάσταση ερημοποίησης. Μόνο αν επιστρέψει το χώμα στις πλαγιές του και αρχίσει να ποτίζεται τακτικά υπάρχει ελπίδα, αφού απαιτούνται δεκαετίες για να δημιουργηθεί από την αποσάθρωση του ασβεστολίθου ένα εκατοστό χώμα!

Τι να κάνουμε;

Πολλή υπομονή... Με μεταφορά χώματος, αναχώματα και πότισμα μπορεί σε βάθος χρόνου να αποκτήσει εκ νέου το βουνό τη βλαστική του δύναμη. Θα χρειαστεί να γίνει και σπορά των λεγόμενων πρόδρομων ειδών που ανοίγουν τον δρόμο και για τη μεγαλύτερη βλάστηση.

Εκαναν:

Το 1885 με κυβέρνηση Χ. Τρικούπη δημιουργήθηκε ο πευκώνας του Λυκαβηττού. Στο πλαίσιο μιας εκστρατείας υπέρ του πρασίνου που εμπνεύστηκαν η βασίλισσα Ολγα και ο Γεώργιος Α´. Τα πεύκα φύτεψε ένας δανός δασοκόμος και τρεις χωροφύλακες τα φύλαγαν με μεγάλο ζήλο νύχτα και ημέρα. Ετσι όταν κάποιος Αγγλος, από το προσωπικό της πρεσβείας, ο Αρθουρ Νίκολσον θέλησε να κάνει εκεί περίπατο με τη σύζυγό του εκδιώχθηκε πολύ βίαια από τον χωροφύλακα Καλπούζο. Και τόσο πολύ προσεβλήθησαν οι Αγγλοι ώστε κατόπιν έντονων διαβημάτων της κυβέρνησής τους μας ανάγκασαν να κάνουμε ειδική τελετή στο Σύνταγμα όπου αναγνώσθηκε ενώπιον του άγγλου προξένου Μέρλιν η αποπομπή από το Σώμα του Λουκά Καλπούζου ενώ ζητήσαμε και συγγνώμη από την αγγλική κυβέρνηση!

Ο υπουργός Π. Καλλιγάς το 1882 εισηγήθηκε στη Βουλή νομοσχέδιο «περί προστασίας των δασών», το οποίο όμως προτού ακόμη αναγνωσθεί ολόκληρο είχε ήδη καταψηφισθεί. Ο Καλλιγάς παραιτήθηκε. Ακριβώς το αντίθετο δηλαδή με ό,τι συμβαίνει σήμερα.

Ενας καθηγητής Πανεπιστημίου του Ποινικού Δικαίου, ο Σπύρος Πήλικας, όταν τον κάλεσε ο βασιλέας Οθων να αναλάβει το υπουργείο Οικονομικών που είχε και την ευθύνη των δασών αρνήθηκε, διότι όπως είπε: «Από καιρό γύρω μας καίονται αδιάκοπα τα δάση υπό μεγάλων πυρκαϊών χωρίς να γίνει τίποτα, χωρίς να φανεί η αρχή ενεργούσα».

«Μεταξύ του υπουργείου Γεωργίας και του τεχνικού οίκου "Τάσος Παπάζογλου" υπεγράφη σύμβασις κατόπιν διαγωνισμού για τη δενδροφύτευση σε βράχους μέσω εκρηκτικών υλών». Αυτά το 1961!

«Κατά την διάνοιξιν υπό της Δασικής Υπηρεσίας της ωραίας περιφερειακής οδού της Πάρνηθος απεκαλύφθη ένας σημαντικός αριθμός μικροπηγών με κρυστάλλινο νερό. Πληροφορούμεθα όμως ότι ικανός αριθμός των εν λόγω πηγών έχει δεσμευθεί και το νερό των διοχετεύεται εις το πολυτελές γνωστόν ξενοδοχείον "Μον Παρνές". Διά να εξυπηρετή τους αραιούς αυτού επισκέπτας. Το πολυτελές ξενοδοχείο (όμως) δύναται να λύση το ζήτημα της υδρεύσεώς του χρησιμοποιώντας το νερό της βροχής εις καταλλήλους δεξαμενάς». Αυτά το 1964...

Είπαν:

"Τα δέντρα ήταν οι πρώτοι ναοί των θεοτήτων" Πλίνιος

"Καλύτερα να κρεμιούνται δύο άνθρωποι παρά να κόβεται ένα δέντρο" Σαίξπηρ

"Λυπεί περισσότερο την πλάση ο θάνατος μιας δρυός παρά ο θάνατος μιας πριγκίπισσας" Τολστόι

"Ολόκληροι πολιτισμοί έχουν εξαφανιστεί από τις κατσίκες. Οι φτωχοί καταφεύγουν στην αιγοτροφία επειδή είναι φτωχοί και γίνονται φτωχότεροι επειδή καταφεύγουν στην αιγοτροφία" Δ. Στεφάνου, παλαιός δασολόγος