Greenroofs.gr Πράσινες στέγες

Εγκαινιάζουμε τις παρουσιάσεις βασικών φορέων στον χώρο των ελληνικών πράσινων στεγών, ξεκινώντας με μια εταιρεία κατασκευαστή, η οποία έχει ένα επιπλέον κοινό σημείο με τα greenroofs.
Ο Κωνσταντίνος Καριανάκης, από την εταιρεία greenroof μιλάει στους επισκέπτες του greenroofs.

-Ποιο είναι το προφίλ της εταιρείας και με τι έργα ασχολείται;
Απαρτίζεται από ομάδα συνεργατών με διαφορετικές και συμπληρωματικές ειδικότητες. Στη συνεργασία αυτή στηρίζεται και η επιτυχία του έργου, το οποίο από μόνο του είναι αρκετά σύνθετο. Αναλαμβάνουμε δηλαδή σε βάθος, το σύνολο του έργου, και στην πορεία περνάμε από τις πολλές και εξειδικευμένες φάσεις των εργασιών του.
Οι πράσινες ταράτσες δεν είναι το τελικό ζητούμενο στο έργο μας. Με μια δεύτερη, βαθύτερη ματιά, καταλαβαίνει κανείς ότι αυτές αποτελούν το βασικό πεδίο πάνω στο οποίο αναδεικνύεται ο τελικός χαρακτήρας του αποτελέσματος, το φόντο πάνω στο οποίο κατοικεί η ιδιαίτερη εκείνη αίσθηση του νέου περιβάλλοντος, η οποία είναι και το τελικό ζητούμενο.

-Πότε ξεκίνησε η εταιρεία να ασχολείται με πράσινες στέγες και ποια σχετικά έργα έχει δημιουργήσει;
Όπως και το αντικείμενο ασχολίας της, έτσι και η εταιρία είναι σχετικώς νέα στη δραστηριότητά της. Όμως, η θεώρηση αυτή είναι μονομερής. Άλλη θεώρηση τοποθετεί την ιδέα και την εφαρμογή των πράσινων στεγών πολύ βαθιά μέσα στο χρόνο, έτσι που να ξεπερνά τα όρια του αιώνα μας. Ο άνθρωπος από πολύ νωρίς θέλησε να σκηνοθετήσει, να πλαισιώσει, να «διανθίσει» την κατοικία του με παρουσίες που δανειζόταν από το φυτικό βασίλειο που τον περιέβαλλε. Είτε αυτό ήταν ένα απλό σπασμένο κιούπι που φύτρωσε από μόνο του και βρήκε τη θέση του φυσικά, ανεπιτήδευτα στην αυλή του σπιτιού, είτε αυτό ήταν οι κρεμαστοί κήποι της Βαβυλώνας που εξυπηρέτησαν τις ζωτικές ανάγκες του πληθυσμού αλλά και την ομορφιά ταυτόχρονα με τέτοιο θαυμαστό τρόπο…
Στο σύγχρονο τρόπο ζωής, ο αστικός τρόπος δόμησης με τις ατελείωτες ταράτσες και στέγες με τις οποίες αντικατέστησε το φυσικό περιβάλλον, τελικά κατάφερε να απλώσει έναν τεράστιο, άχαρο και τελείως άγονο καμβά. Το σκηνικό πολλαπλασιάστηκε με ρυθμό μικροβίου και το αποτέλεσμα το ανεχόμαστε εδώ και δεκαετίες λες και είναι αναγκαίο κακό. Το δάσος από κεραίες πλαισιώνει την ασχήμια, οι ακραίες θερμοκρασίες των πόλεων υποδαυλίζονται από τις ατελείωτες τσιμέντινες επιφάνειες, οι ρύποι αιωρούνται ελεύθερα και ανακυκλώνονται συνεχώς στα πνευμόνια μας, οι πλημμύρες πολλαπλασιάζονται…
Οι συνθήκες ωρίμασαν όμως. Όλα πλέον συνηγορούν στην απόρριψη αυτού του μοντέλου. Η ιδέα είναι απλή και καθόλου δύσκολη ή δαπανηρή. Δίνουμε πίσω αυτό που δανειστήκαμε. Δίνουμε χώρο στα φυτά, απλώς φιλοξενώντας τα δίπλα μας, ή έστω… «επάνω» μας. Και αμέσως μετά, χαιρόμαστε τις ευεργετικές τους ιδιότητες…

Επάνω σε αυτό λοιπόν το μοντέλο ερχόμαστε να δηλώσουμε τις υπηρεσίες μας. Ήδη έχουμε πρασινίσει αρκετές ταράτσες, ξεκινώντας από αυτές που στεγάζουν ιδιόκτητες κυρίως κατοικίες. Εκεί όπου με απλή αφορμή είτε την αφόρητη ζέστη του καλοκαιριού, είτε την σπίθα της οικολογικής ευαισθησίας που χαρακτήριζε τους ιδιοκτήτες, κληθήκαμε να ολοκληρώσουμε την ιδέα του πράσινης διαμόρφωσης της στέγης τους.

-Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια σχετικά με τις πράσινες στέγες;
Η προσπάθεια την οποία καταβάλλουμε μπορεί να βρει τεράστιο πεδίο εφαρμογών. Η έκτασή του είναι τόση όση και αυτή που καταλαμβάνουν οι ίδιες οι ταράτσες! Το δε βάθος τους, όσο και το ύψος τους… Στην κυριολεξία.
Ενδεικτικά θα σας αναφέρω μερικές:
α) την οικολογική διαχείριση του νερού (ποτίσματος ή βρόχινου) που δέχεται μια πράσινη ταράτσα,
β) την ανακύκλωση των οργανικών απορριμάτων της οικίας ή και των ίδιων των φυτών της (κομποστοποίηση),
γ) την φιλοξενία φωτοβολταϊκών συλλεκτών ενέργειας για παραγωγή πράσινης ενέργειας,
δ) την παραγωγή βρώσιμων προϊόντων για όσους έχουν ελεύθερο χρόνο και έφεση προς την «αστική γεωργία» και τέλος,
ε) όλες τις δημιουργικές δραστηριότητες με τις οποίες θα ήθελαν πολλοί να ασχοληθούν αλλά λόγω …ελλείψεως ελεύθερου χώρου δεν μπορούν.
Μια αισθητικά αναβαθμισμένη ταράτσα, που φιλοξενεί φυτά και κατασκευές τέτοιες που να ζωντανεύουν το άλλοτε νεκρό σκηνικό της, οπωσδήποτε μας εμπνέει για πολλά. Αλλάζει την οπτική γωνία της ματιάς μας διευρύνοντάς την και, μαζί με αυτήν, και τη σκέψη μας…

-Τι τεχνικές και υλικά χρησιμοποιείτε;
Οι τεχνικές και τα υλικά εξαρτώνται από την οικονομική επένδυση που αποφασίζει να κάνει ο ιδιοκτήτης. Κυμαίνονται σε πολύ μεγάλο εύρος και δεν τυποποιούνται ποτέ αυστηρά. Μπορεί να ξεκινήσουν από τη χρήση τελείως φυσικών προϊόντων, που είτε βρίσκονται σε αφθονία και είναι φθηνά και οικολογικά, είτε βρίσκονται απλώς διαθέσιμα και με την ευκολία της διακίνησής τους μας βοηθούν στην κατασκευή.
Για παράδειγμα, χαλίκι, σπασμένα τούβλα ή κεραμίδια μπορούν να αποτελέσουν υλικά για το μέσον αποστράγγισης. Το ίδιο μπορεί να πούμε και για τις υπόλοιπες στρώσεις των υλικών που χρησιμοποιούμε, διατροφικό υλικό, ενδιάμεσα στρώματα, αντιρριζική προστασία, υγρομόνωση κ.ο.κ.
Σε αντιδιαστολή όμως, εξειδικευμένα και αυστηρώς πιστοποιημένα σύγχρονα τεχνητά υλικά μπορούν να αποδώσουν το μέγιστο των υπηρεσιών τους σε τέτοια εγχειρήματα. Η τεχνογνωσία έχει προχωρήσει σε σύγχρονες και αποδοτικές μεθόδους χρησιμοποιώντας ειδικά υλικά και τεχνικές.
Όποια μέθοδο και αν ακολουθήσει κανείς, πάντοτε πρέπει να εξασφαλίζει την ασφάλεια και την απρόσκοπτη λειτουργία μιας πράσινης στέγης, και εμείς είμαστε έτοιμοι να την υπερασπίσουμε και να την εξασφαλίσουμε.

-Ποιες από τις πράσινες στέγες που έχετε κατασκευάσει ξεχωρίζετε και γιατί;
Όλες είναι ιδιαίτερες, όπως ιδιαίτεροι είναι και οι ιδιοκτήτες και η προσωπικότητά τους. Μην ξεχνάμε ότι τελικός σκοπός δεν είναι απλώς να πρασινίσει ο άλλοτε νεκρός χώρος, αλλά το νέο περιβάλλον να αποκτήσει και το χαρακτήρα που ταιριάζει στην ιδιαίτερη προσωπικότητα των ιδιοκτητών του ώστε να δράσει δημιουργικά και όχι απλώς ως μια όμορφη αλλά στατική εικόνα. Σαφώς και οφείλει να είναι όμορφη, διότι εκτός των ιδιοκτητών την δέχονται και οι γείτονες, οι απέναντι, οι διπλανοί, οι πιο απομακρυσμένοι… Θα έχετε παρατηρήσει ότι όταν βρισκόμαστε στην ταράτσα ενός κτηρίου, και κυρίως των πολυκατοικιών, η θέα μας επεκτείνεται και περικλείει πολύ μεγαλύτερο αριθμό γειτόνων από αυτόν που έχουμε συνηθίσει ζώντας στους χαμηλότερους ορόφους. Φανταστείτε έναν ιδιοκτήτη του πρώτου ορόφου πόσο διαφορετικά θα βλέπει τον περιβάλλοντα χώρο του όταν θα μπορεί να χαίρεται καθημερινά τη φιλοξενία της ταράτσας του. Της οποίας η χρήση δικαιωματικά του ανήκει. Αν και τελευταία, η σύγχρονη εμπορική αγορά δόμησης έχει αρχίσει και προωθεί τις «αποκλειστικής χρήσης» ταράτσες, σε λίγους και προνομιακούς… Και αυτό σημάδι ότι η αξία τους ανεβαίνει στη γενική συνείδηση.

-Ποιοι λόγοι οδηγούν τους πελάτες σας στην απόφαση για δημιουργία πράσινης στέγης;
Ο καθένας έχει διαφορετική αφορμή, αλλά διακρίνω σε όλους μια γενική αίσθηση δυσφορίας. Νιώθω ότι είναι η ίδια με αυτήν που έχει ο άνθρωπος που δεν ξέρει κολύμπι και πνίγεται στη θάλασσα. Όλοι αναζητούν λίγο αέρα παραπάνω, λίγο περισσότερη θέα, να βρεθούν δίπλα σε λίγο πράσινο, να κοιτάξουν απέναντι ανάμεσα από λίγα λουλούδια… Όσοι συνειδητά δεν εγκαταλείπουν την πόλη και την ενεργειακή πυκνότητα μέσα στην οποία αυτή τους αναγκάζει να ζουν, όσοι δηλαδή διαλέγουν να ζουν μέσα της δεν σημαίνει ότι είναι υποχρεωμένοι να δεχθούν το μοντέλο αυτό στο σύνολό του όπως ακριβώς το φτιάξαμε εδώ και δεκαετίες. Συνειδητοποίησαν πλέον ότι υπάρχει εναλλακτική, συνδυαστική λύση. Εύκολη. Τόσο όσο και ανατρεπτική. Και ο καθένας κάνει την προσπάθειά του δίνοντας την ανάλογη βαρύτητα στον εξωτερικό του, περιβάλλοντα χώρο. Η ενέργεια που καταβάλλει πλέον, συναγωνίζεται αυτή που καταναλώνει και στην προσπάθεια διαμόρφωσης του εσωτερικού του χώρου…
Το κίνητρο του καθενός ποικίλει πολύ. Μπορεί να είναι από τελείως πρακτικό και ιδιοτελές μέχρι άκρως φιλοσοφικό και ανιδιοτελές: Μπορεί να είναι η ζέστη του καλοκαιριού που βράζει την πλάκα της οικοδομής και τα ακριβά τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος που κάνουν την ιδέα της φυσικής μόνωσης να μοιάζει ελκυστική. Στο άλλο άκρο, κάποιος άλλος μπορεί να υποκινηθεί από το υψηλό αίσθημα προσωπικής ευθύνης που τον διακατέχει. Γνωρίζει ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής του τον καθιστά υπεύθυνο σε μεγάλο βαθμό για την υπερθέρμανση του πλανήτη, τη μόλυνση και την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος στο οποίο φιλοξενείται…

-Ποια είναι η μεγαλύτερη δυσκολία στην δημιουργία μιας πράσινης στέγης;
Νομίζω η διακίνηση των υλικών. Αν και τα σύγχρονα γερανοφόρα μεταφορικά οχήματα έχουν πολλαπλασιαστεί και οι υπηρεσίες τους γίνονται όλο και πιο προσιτές. Βεβαίως μην φανταστείτε ότι θα μεταφέρουμε ένα βουνό υλικών επάνω από το κεφάλι μας. Το ύψος των στρωμάτων μπορεί να ξεκινήσει από πολύ χαμηλό, από μόλις 10 εκατοστά του μέτρου! Εκ των οποίων τα 2-3 είναι τα υλικά αποστράγγισης. Φυσικά και φθάνει και περισσότερο, αν η στατική του κτιρίου το επιτρέπει.
Μια δεύτερη δυσκολία είναι η ανάγκη για υγρομόνωση που ούτως ή άλλως έχουν πολλές από τις παλαιές αλλά και κάποιες από τις σύγχρονες ταράτσες. Είτε λόγω παλαιότητας είτε λόγω αστοχίας κατά την εφαρμογή των υλικών. Σε κάθε περίπτωση, η πράσινη επέμβαση έρχεται να εξασφαλίσει τη σωστή υγρομόνωση. Πρώτα επιδιορθώνοντας τα ευαίσθητα σημεία της και έπειτα εξασφαλίζοντας σταθερότερες συνθήκες θερμοκρασίας, μηχανικής καταπόνησης, υπεριώδους ακτινοβολίας κλπ. Όσο και αν φαίνεται παράξενο, τελικά η πράσινη στέγη προστατεύει την υγρομόνωση και όχι την υποδαυλίζει όπως νομίζουν οι περισσότεροι. Διότι όπως είπαμε, η τεχνογνωσία που χρησιμοποιούμε μας επιτρέπει να βελτιώνουμε το τελικό αποτέλεσμά της.

-Τι κερδίζουν οι άνθρωποι που ζουν κάτω από μια πράσινη στέγη;
Καλύτερη ποιότητα ζωής. Είναι απλό και φυσικό. Όσο φυσικό είναι και το εγχείρημα το οποίο πράττουν. Κερδίζουν προστασία από τις θερμοκρασιακές διακυμάνσεις, προστασία της υγρομόνωσης του κτιρίου τους, οικονομία στην κατανάλωση ενέργειας, αισθητικό αποτέλεσμα και τέλος ένα φυσικό τοπίο έμπνευσης και χαλάρωσης στη διάθεσή τους. Γεμάτο ζωή, φυτική και ζωική. Σκεφθείτε πόσες μέλισσες και πασχαλίτσες θα δείτε την άνοιξη να βουίζουν επάνω στην ταράτσα σας… Ακόμη και πουλιά. Σκεφθείτε πόσο πιο κοντά θα νιώσετε στη φύση, έστω και σε μια αντανάκλασή της…

-Τι feedbacκ παίρνετε πίσω από τους ανθρώπους που ζουν κάτω από τις πράσινες στέγες σας;
Αυτό για εμάς είναι το σημείο όπου συνοψίζει την καλύτερη αμοιβή για το έργο μας. Σε όλες τις περιπτώσεις όπου καλύψαμε ένα τέτοιο έργο, απολάβαμε μια βαθιά αίσθηση ευγνωμοσύνης. Είναι πολύ όμορφο να νιώθεις ότι συνέβαλες στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής κάποιων ανθρώπων και αυτοί από τη μεριά τους σε αντάμειψαν με την εκτίμησή τους…
Οι σχέσεις που δημιουργούνται δεν περιορίζονται στο μοντέλο των συνηθισμένων πελατειακών σχέσεων. Από μόνες τους οδηγούνται σε βαθύτερα κανάλια επικοινωνίας, περισσότερο ψυχικά, παρά οικονομικά. Και αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο. Είναι πολύ φυσικό να διευρύνεται η αμφίδρομη ψυχική επικοινωνία, όπως διευρύνεται και η αίσθηση του νέου, αναμορφωμένου χώρου στον οποίο επεμβαίνουμε… Σκεφθείτε μια ξερή τσιμέντινη επιφάνεια όπου στο τέλος μετά από κάποιο κύκλο εργασιών πρασίνισε, φύτρωσε και άνθισε. Είναι μια μεγάλη μεταμόρφωση. Ανατρεπτική. Μοιάζει σαν μια μικρή επανάσταση. Έ, τη χαρά της τη βιώνουμε από κοινού, και αυτό εγκαινιάζει μια νέα μακρόχρονη σχέση και μια μεγάλη ανταμοιβή.

-Έχετε πράσινη στέγη στο σπίτι σας;
Από εκεί ξεκίνησαν όλα... Οι ταράτσες εξασκούσαν πάντοτε μια ιδιαίτερη γοητεία σε εμένα και χαίρομαι πολύ που ακολούθησα αυτή την πορεία και σε επαγγελματικό επίπεδο, όμως πρώτα ξεκινήσα από το δικό μου σπίτι. Πρώτα ανέβασα μια μικρή γλάστρα και την είδα να φοντάρει στο γκρίζο τοπίο τόσο μοναχική. Σαν πρωτοπόρος αστροναύτης σε νέο ανεξερεύνητο πλανήτη… Ακολούθησε δεύτερη, έκαναν ζευγάρι, όρισαν το χώρο για την τρίτη και στο τέλος όρισαν ένα πλέγμα όπου πλαισίωσε το ηλιακό θερμοσίφωνο, λίγο από τα κάγκελα… Έδωσαν την αφορμή να ξηλώσουμε τις εικοσιτέσσερις, παρακαλώ, κεραίες όπου είχαν ξεχαστεί στην ταράτσα των 11 διαμερισμάτων της πολυκατοικίας μας, και να αντικατασταθούν από μία και μοναδική, το ίδιο αποτελεσματική. Τόσο απλά. Μετά το ένα έφερε το άλλο. Ανεβάσαμε ένα τραπέζι με μερικές καρέκλες, βάλαμε μια νέα λάμπα στο ξεχασμένο φωτιστικό του δώματος, αφαιρέσαμε τα πολλά σύρματα απλώματος των ρούχων που κρέμονταν σκουριασμένα, βάψαμε τα κάγκελα… κλπ κλπ. Ένα ζωντανό εργαστήρι που τελικώς έφερε πιο κοντά τους ενοίκους της πολυκατοικίας μας, όσο και αν δεν έλειψαν βεβαίως και οι άσκοπες αντιδράσεις από κάποιους. Τέλος καλό όλα καλά. Όταν έχει καλό καιρό, πριν φύγω για τη δουλειά μου, εκεί πίνω πλέον τον πρωινό καφέ μου, ατενίζοντας τις διπλανές, τις πιο πέρα, έως και τις πολύ μακρινές, στοχάζομαι και γεμίζω ενέργεια για τη δύσκολη ημέρα που ακολουθεί…

-Θεωρείτε ότι αξίζει να δημιουργήσει ένα κάτοικος πόλης μια πράσινη στέγη;
Αν κρατήσουμε στην άκρη όλα τα υπόλοιπα κίνητρα που ανέπτυξα προηγουμένως, και θεωρήσουμε το οικονομικό και μόνο, η απάντηση είναι και πάλι θετική. Μελέτες από διακεκριμένους επιστήμονες έχουν δείξει ότι τα οφέλη της επένδυσης γρήγορα θα μας ανταμείψουν με ολική απόσβεση της οικονομικής επένδυσής μας από την οικονομία της ενεργειακής κατανάλωσης του κτιρίου μας. Μάλιστα, πολλές φορές συνδυάζουμε την υλική με την φυτική μόνωση, διότι συνδυάζονται άριστα, με διπλά οφέλη.

-Ποια είναι η πρόβλεψή σας για το μέλλον των πράσινων στεγών;
Η τάση είναι ανοδική, και δείκτης είναι η ιστορία των πράσινων στεγών σε Ευρώπη και Αμερική. Εκεί αριθμούν ήδη κάποιες δεκαετίες ζωής, και τα συμπεράσματα της πορείας τους είναι πλέον στη διάθεση της τεχνογνωσίας μας. Ο σύγχρονος Έλληνας, στα πλαίσια της παγκοσμιοποιημένης διακίνησης της πληροφορίας, και της συλλογικής οικολογικής συνείδησης που διαμορφώνει σιγά σιγά, εκ των πραγμάτων βρίσκεται πολύ κοντά στο νέο αυτό τρόπο διαβίωσης. Με τα φυτά πάλι δίπλα μας, ή και …επάνω μας!

-Πιστεύετε ότι οι πολίτες γνωρίζουν όσα θα έπρεπε για τις πράσινες στέγες;
Καταβάλλεται προσπάθεια από τις δημοτικές αρχές, ολοένα και περισσότερη για αποτελεσματικότερη ενημέρωση. Δεν αρκεί η ιδιωτική πρωτοβουλία, χρειάζονται και παραδείγματα εφαρμογής από κρατικούς φορείς. Με το κύρος που αυτά χαρακτηρίζονται θα φέρουν πιο κοντά τον πολίτη στην ιδέα. Βρισκόμαστε ακόμη αρκετά πίσω αλλά ο δρόμος έχει ανοίξει…

-Ποια η γνώμη σας για το grenroofs.gr;
Είναι ένας ιστότοπος που περίμενα από καιρό. Μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο για πολλές δραστηριότητες του χώρου αυτού. Από κόμβος ενημέρωσης, επικοινωνίας, έως και χώρος υγιούς επαγγελματικού συναγωνισμού, εξειδίκευσης και αναβάθμισης των σχετικών υλικών και υπηρεσιών που σχετίζονται με αυτή τη δραστηριότητα. Εύχομαι να παραμείνει ένας ζωντανός ιστότοπος και να υπηρετεί την ιδέα για την οποία δημιουργήθηκε πάντοτε με δύναμη και αγάπη.

-Ποιο μήνυμα θέλετε να μεταφέρετε στους επισκέπτες του greenroofs.gr ;
Να αφήσουμε τους όποιους φόβους του παρελθόντος και με θάρρος ο καθένας να ξεκινήσει φυτεύοντας τουλάχιστον ένα φυτό. Εκεί ψηλά στην …ταράτσα του.

Ευχαριστούμε τον κο Κωνσταντίνο Καριανάκη από την εταιρεία GREENROOF